.png){kind=small}
Το Καφενείο της Πέμπτης στον Πολίτη -------- 1 Μαΐου 2026
Ἅλυν ποταμὸν διαβὰς
Γράφει ο Θέμος Δημητρίου
Στις 7 Απριλίου 2026, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι
«ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε, για να μην επανέλθει ποτέ.»,
εάν το Ιράν δεν συμφωνούσε σε μια συμφωνία σχετικά με το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Όποια κι αν είναι η τελική έκβαση του πολέμου με το Ιράν, δεν μπορεί κανείς να αποφύγει τον παραλληλισμό με τον χρησμό που πήρε ο βασιλιάς της Λυδίας από το Μαντείο των Δελφών το 546 π.Χ., όταν ρώτησε για την πιθανή έκβαση της σύγκρουσής του με τους Πέρσες:
«Κροῖσος Ἅλυν ποταμὸν διαβὰς μεγάλην ἀρχὴν καταλύσει.»
Αν ο Κροίσος περάσει τον Άλυν ποταμό, θα καταστρέψει μια μεγάλη αυτοκρατορία. Ο ποταμός Άλυς στη Μικρά Ασία ήταν το φυσικό σύνορο μεταξύ της Λυδίας και της περσικής επικράτειας. Τον διέβη, επιτέθηκε, και τελικά ηττήθηκε από τον Κύρο τον Μέγα - οδηγώντας στην πτώση των Σάρδεων και στη διάλυση του λυδικού βασιλείου. Ο Κροίσος νόμιζε ότι θα κατέστρεφε την αυτοκρατορία των Περσών - αλλά στην πραγματικότητα ο χρησμός αναφερόταν στη δική του αυτοκρατορία.
Ονομάζεται Ουαλίντ Χάλεντ Άχμαντ
του Σαλάχ Μούσα
Το παιδί που πέθανε από την πείνα μέσα στο κελί. Αυτό δεν είναι μια συνηθισμένη είδηση. Το να πεθαίνει ένας ανήλικος, ο Ουαλίντ Χάλεντ Άχμαντ, 17 ετών, από τη Σιλουάντ της επαρχίας Ραμάλα, στη φυλακή Μεγκίντο στις 22.3.2025 λόγω πείνας — και για πρώτη φορά το ισραηλινό δικαστήριο να αναγνωρίζει ότι πέθανε από σοβαρό υποσιτισμό — αφού υπέφερε από ακραία εξάντληση, μυϊκή ατροφία και πολλές ασθένειες χωρίς να λάβει θεραπεία. Η πείνα τον κατασπάραξε με απόφαση, και παρέμεινε πεινασμένος ακόμη και μετά τον θάνατό του, με τη σορό του κρατημένη σε ψυγεία.
Ο γιατρός που επέβλεψε τη νεκροψία ανακάλυψε ότι αυτό το παιδί στερήθηκε το φαγητό και ακόμη και ένα κομμάτι ψωμί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το νεανικό του σώμα είχε συρρικνωθεί, είχε μαραζώσει, είχε πληγεί από αφυδάτωση και ασθένειες. Στα ξεραμένα του χείλη υπήρχαν τα ερωτήματα της παιδικής ηλικίας, και στα μάτια του η έκπληξη ενός παιδιού που καλεί τη μητέρα του μετά την επιστροφή από το σχολείο.
Ο ανήλικος μάρτυρας Ουαλίντ είναι το πρώτο παιδί που πεθαίνει στις φυλακές κατοχής μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, για να προστεθεί στους εκατοντάδες κρατούμενους που εξοντώθηκαν από την πείνα, τα βασανιστήρια και τη στέρηση κάθε μέσου ζωής..
Το τραπεζικό σύστημα
Η δημιουργία, η εξέλιξη και ο σημερινός του καταστροφικός ρόλος
Τα θεμέλια για την ανάπτυξη του τραπεζικού τομέα τέθηκαν επί Αγγλοκρατίας με τη δημιουργία ενός συστήματος που βασίστηκε στην ίδρυση ταμιευτηρίων. Τα πρώτα ήταν το «Ταμιευτήριο η Λευκωσία» (1899) και το «Λαϊκό Ταμιευτήριο Λεμεσού» (1901), που αποτέλεσαν και τους προπομπούς των μετέπειτα τραπεζών - το μεν πρώτο της «Τράπεζας Κύπρου», το δε δεύτερο της «Λαϊκής Τράπεζας Κύπρου».
Το 1909 ιδρύθηκε και το «Ταμιευτήριο Λευκονοίκου», του οποίου σκοπός ήταν η παροχή δανείων προς τους κατοίκους της κοινότητας και της γύρω περιοχής. Με τη λειτουργία του προετοιμάστηκε το έδαφος για την ίδρυση της πρώτης συνεργατικής εταιρείας, αλλά και της κίνησης που ακολούθησε για την επέκταση του Συνεργατισμού σε άλλες περιοχές του νησιού. Συγκεκριμένα, στις 22 Νοεμβρίου του 1909 πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική συνέλευση της «Χωρικής Τράπεζας Λευκονοίκου».
Το 1914 ψηφίστηκε και ο «Νόμος 12 Περί Συνεργατικών Πιστωτικών Εταιρειών» και το 1920 πραγματοποιήθηκε το πρώτο «Αγροτικό Συνέδριο». Εκεί συζητήθηκαν και καταγράφηκαν τα προβλήματα που αποτελούσαν εμπόδιο στην ανάπτυξη της συνεργατικής κίνησης. Για επίλυσή τους έγιναν εισηγήσεις προς την αποικιοκρατική Διοίκηση, η οποία προχώρησε το 1925 στην ίδρυση της «Γεωργικής Τράπεζας», με σκοπό την παροχή δανείων προς τους γεωργούς για να μπορέσουν να αποδεσμευτούν από τους τοκογλύφους που εξακολουθούσαν να υπάρχουν και να απομυζούν τους γεωργούς.
Άντρες στο κοντέινερ
Σε έναν χρόνο όπου το περίσσευμα του κόσμου μετριέται με ό,τι πετιέται στα σκουπίδια, με τους τόνους των βομβών που πέφτουν πάνω στα κεφάλια των ανθρώπων στη Γάζα, και με το πώς τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη έχουν μετατραπεί σε χωματερή των αποβλήτων της κατοχής, των εποικισμών, της αυθαιρεσίας, των πυρών και της αγριότητας που μετέτρεψε την πείνα σε όπλο εξόντωσης, η ανθρώπινη και πολιτική μας φτώχεια μετριέται από αυτό που ζούμε εδώ, σε αυτή τη χώρα που μετατράπηκε στη μεγαλύτερη φυλακή της ανθρώπινης ιστορίας, σε έναν τεράστιο φούρνο που λιώνει έναν λαό κρεμασμένο σε χίλια στρατιωτικά σημεία ελέγχου και σε ένα κομμάτι ψωμί που αιωρείται σαν θηλιά.
Εβδομήντα Παλαιστίνιοι εργάτες κρύβονται μέσα σε ένα κοντέινερ απορριμμάτων, όχι γιατί έχασαν το μυαλό τους, αλλά γιατί δεν βρήκαν δουλειά, πέρασμα, ούτε καν ένα παράθυρο — παρά μόνο μια σκουριασμένη χαραμάδα στον τοίχο μιας πολιορκημένης οικονομίας. Εκεί, ανάμεσα στα απομεινάρια φαγητού και τη δυσωδία της σήψης, επαναπροσδιόρισαν το σώμα: δεν είναι πια σώμα πολίτη, αλλά σώμα κρυμμένο, πτυσσόμενο, συμπιεζόμενο, ακυρώσιμο.
Παρά τον Θάνατο και την Καταστροφή που Προκάλεσαν δεν Μπόρεσαν
Βαφτίζουν τώρα αυτή την αποτυχία ως διάθεση για ειρήνη
Αφότου απείλησε με αφανισμό μια χώρα με τεράστιο αποτύπωμα στην ιστορία, και αφού μαζί με το Ισραήλ χτύπησαν όπου μπορούσαν και όσο μπορούσαν, ο Τραμπ αναγκάστηκε να στραφεί στην οδό των διαπραγματεύσεων. Η αντίσταση του Ιράν που του ανέτρεψε όλα τα σχέδια, αλλά και οι μαζικές κινητοποιήσεις σε όλο τον κόσμο, ακόμα και στις ίδιες τις ΗΠΑ, δεν του άφηναν πολλά περιθώρια.
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους που επικαλέστηκαν οι ιμπεριαλιστές για να δικαιολογήσουν την επιδρομή τους ήταν η βαρβαρότητα του καθεστώτος.
Η βαρβαρότητα όμως της επιδρομής, πιθανόν η πιο καταστροφική στην ιστορία, δείχνει ότι οι ιμπεριαλιστές δεν έχουν τίποτε να ζηλέψουν. Αντίθετα, η δήλωση του Τραμπ και το ίδιο το γεγονός ότι δίνει στον εαυτό του το δικαίωμα να κάνει τέτοιες δηλώσεις, δηλ. ότι θα στείλει το Ιράν στη λίθινη εποχή, μαζί με τις τεράστιες καταστροφές που προκάλεσαν, μαζί με την ισοπέδωση της Γάζας, τους περισσότερους από 70 χιλιάδες νεκρούς και τόσα άλλα, κατατάσσουν αυτόν τον πρόεδρο και τη διακυβέρνησή του, μαζί με τους Ισραηλινούς συμμάχους, σε επίπεδα πρωτόγνωρης βαρβαρότητας, με την οποία μπορεί να συγκριθεί μόνο αυτή της εποχής του γερμανικού φασισμού.
Ανθρώπινο Είδος. Κοινωνικό, Ειρηνικό
Η παγκόσμια γεωπολιτική κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, αποτελεί την μεγαλύτερη πρόκληση στον εικοστό πρώτο αιώνα για το αντιμιλιταριστικό κίνημα και τον πασιφισμό.
Αυτές οι δύο σχολές σκέψεις ενδυναμώθηκαν μέσα από τον όλεθρο που προκάλεσαν οι παγκόσμιοι πόλεμοι και έφτασαν να επηρεάζουν σημαντικά το πολιτικό, κοινωνικό γίγνεσθαι μέχρι το τέλος του περασμένου αιώνα. Αξιοσημείωτη υπήρξε η δράση τους, οι ενέργειες και ο ακτιβισμός τους, κατά του πολέμου των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, επιτυγχάνοντας σημαντικά αποτελέσματα που ενίσχυσαν τις φωνές ενάντια στον πόλεμο.
Τα ουσιαστικά αιτήματα του αντιμιλιταρισμού και του ειρηνισμού (πασιφισμού), συνοψίζονται στον περιορισμό της παραγωγής της πολεμικής βιομηχανίας, τη μη χρήση του πολέμου ως μέσω επίλυσης διαφορών και την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων για κοινωφελή σκοπούς όπως η παιδεία και η ενίσχυση του κράτους πρόνοιας.
Ο Ηλεκτρισμός δεν είναι Εμπόρευμα: Η Μεγάλη Κλοπή της Ενέργειας και η Κατάρρευση του «Μύθου» της Αγοράς
του Ντίνου Χαραλαμπίδη
Ζούμε σε μια εποχή όπου η πρόσβαση στα βασικά κοινωνικά αγαθά μετατρέπεται βίαια σε προνόμιο. Η ενέργεια, ο ηλεκτρισμός, αυτό το αδιαμφισβήτητο θεμέλιο της σύγχρονης διαβίωσης, έχει πάψει προ πολλού να αντιμετωπίζεται ως δημόσιο αγαθό. Στην Κύπρο του 2026, ο ηλεκτρισμός είναι πλέον ένα χρηματιστηριακό προϊόν, ένα πεδίο κερδοσκοπίας για λίγους και μια θηλιά στο λαιμό για τους πολλούς.
Το αφήγημα που επικρατεί στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και στα κυβερνητικά γραφεία είναι γνωστή: «Η απελευθέρωση της αγοράς θα φέρει ανταγωνισμό και ο ανταγωνισμός θα φέρει χαμηλότερες τιμές». Πρόκειται για ένα χυδαίο ψέμα. Η διεθνής εμπειρία από τη δεκαετία του '80, αλλά κυρίως η σκληρή κυπριακή πραγματικότητα, αποδεικνύουν το αντίθετο. Η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας δεν έφερε φθηνό ρεύμα. Έφερε ακρίβεια, ενεργειακή φτώχεια και ένα παρασιτικό μοντέλο ανάπτυξης που απομυζά τον πλούτο των νοικοκυριών για να επιδοτήσει τα κέρδη μιας δράκας ολιγαρχών.
ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
του Σωτήρη Βλάχου
Ο πραγματικός ένοχος μένει στο απυρόβλητο
Τρία χρόνια έχουν κλείσει από τα πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, και οι 57 νεκροί εξακολουθούν να αποτελούν μια βαθιά πληγή για την ελληνική κοινωνία. Η τραγωδία κλόνισε την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα, τη δικαιοσύνη και τα μέσα ενημέρωσης. Τρία χρόνια μετά και οι βασικές δίκες δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα.
Η συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου θεωρεί ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας κάνει ότι μπορεί για να συγκαλύψει τους υπεύθυνους. Στις 28 Φεβρουαρίου, ημερομηνία του δυστυχήματος, εκατοντάδες χιλιάδες κόσμος κινητοποιείται σε όλη τη Ελλάδα.
Στο επίπεδο τώρα της αντιπολίτευσης, της αριστερής αντιπολίτευσης, υπάρχουν μόνο γενικές καταγγελίες που αφήνουν στο απυρόβλητο το βασικό υπεύθυνο για τη τραγωδία.
Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, δίνει έμφαση στην αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος ("μπάζωμα") και τη διαχείριση των αποδεικτικών στοιχείων. Έχει καταθέσει πρόταση για δημιουργία προανακριτικής επιτροπής της Βουλής, για αναζήτηση πιθανών ποινικών ευθυνών υπουργών (όπως του Κ. Καραμανλή και του Χρ. Σπίρτζη) και για τη μη ολοκλήρωση της Σύμβασης 717 για την τηλεδιοίκηση, που θα απέτρεπε το έγκλημα.
Η εισβολή του παρελθόντος στο παρόν
Οι 200 της Καισαριανής και «Οι Κυνηγοί» του Αγγελόπουλου
της Μερόπης Τσιμίλλη
Τις τελευταίες μέρες, με τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής, η ελληνική κοινωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα παρελθόν που η εξουσία επιμελώς απέκρυβε ή παραποιούσε για πέραν από 80 χρόνια με την ανοχή-συνενοχή όσων βολικά την ανέχονταν. Τα ΜΚΔ, καθώς και κάποια ΜΜΕ, έχουν πλημμυρίσει από αναρτήσεις και αναλύσεις, από ένα χείμαρρο ανάτασης και υπερηφάνειας. Από μια συσσωρευμένη αγανάκτηση και μαζί αντίσταση ενάντια στο δηλητηριώδες αφήγημα των ιδεολογικών απογόνων των δοσίλογων, των γερμανοτσολιάδων, των ταγματασφαλιτών, των μαυραγοριτών, των χιτών, των καταδοτών με τις μαύρες κουκούλες που επεκράτησε, ενάντια στο αφήγημα της άρχουσας τάξης του μετεμφυλιακού κράτους που προέκυψε από την ήττα του τότε παλλαϊκού κινήματος και καταδυνάστευσε την κοινωνία και την Ιστορία. Παράλληλα, παρακολουθούμε τις αντιδράσεις αυτών των απογόνων που αποκαλύπτουν τον φόβο τους τους απέναντι στην ιστορική αλήθεια που προσπαθούσαν για τόσες δεκαετίες να θάψουν, απέναντι στην αφύπνιση την οποία αντιλαμβάνονται -και ορθά αντιλαμβάνονται- ως απειλή.
Οι φωτογραφίες συνιστούν μια εισβολή του παρελθόντος στο παρόν, μια εισβολή της ιστορικής αλήθειας μέσα στο πλέγμα από τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα. Συνειρμικά, αυτό με παραπέμπει στην ταινία «Οι Κυνηγοί» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Οι αντιστοιχίες είναι κραυγαλέες.
Πίσω από τα «ήρεμα νερά»: Το κεφάλαιο, ο εθνικισμός και οι εργαζόμενοι
του Σωτήρη Βλάχου
Από τα ΜΜΕ ενημερωθήκαμε ότι οι συνομιλίες Ερτογάν- Μητσοτάκη διεξάχθηκαν «σε φιλικό και εποικοδομητικό κλίμα». Αυτό στα σίγουρα έχει να κάνει με την διευκόλυνση υπογραφής επτά νέων συμφωνιών συνεργασίας στο εμπόριο των οποίων στόχος είναι τα 10 δισ. δολάρια. Έτσι, ένα κλίμα «ήρεμων νερών», έστω και χωρίς ούτε μια ίντσα πρόοδο στην επίλυση διαφορών που υπάρχουν, περίπου από πάντα, βολεύει το τώρα και βλέπουμε.
Η Τουρκία συνεχίζει να προβάλλει τις θέσεις της περί «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ η Ελλάδα επιμένει στην προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποκλειστικά και μόνο για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε το ζήτημα της άρσης του casus belli (αιτία πολέμου) χωρίς να πάρει απάντηση, και ο Τούρκος πρόεδρος αρκέστηκε να πει ότι τα ζητήματα στο Αιγαίο είναι «ακανθώδη αλλά όχι άλυτα».
Η Ελλάδα αναγνωρίζει μόνο μία διαφορά, την οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση πρέπει να γίνει με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982), το οποίο αναγνωρίζει ότι τα νησιά έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Οι Παραχαράκτες της Ιστορίας Ξεσπαθώνουν
της Μερόπης Τσιμίλλη
Οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 συγκλονίζουν και εμπνέουν.
Συγκλονίζουν, όχι γιατί το τότε έγκλημα δεν είναι γνωστό, αλλά γιατί οι μελλοθάνατοι που εικονίζονται σε αυτές δεν έχουν πια μόνο όνομα, έχουν πρόσωπο, χαμογελούν και βαδίζουν ευθυτενείς προς το θυσιαστήριο, υπερήφανοι για τα ιδανικά τους και με τη βεβαιότητα πως θα έρθει, δεν μπορεί παρά να έρθει, ένας καλύτερος κόσμος.
Εμπνέουν, διότι θυμίζουν. Και, επειδή θυμίζουν, γίνονται «επικίνδυνες» για εκείνους που έκτισαν εδώ και 80 χρόνια ένα δηλητηριώδες αφήγημα και όσους βολεύτηκαν με το δηλητήριό του και το αναπαράγουν. Διότι (αναδιατυπώνοντας τη ρήση του Μίλαν Κούντερα), ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη είναι αγώνας ενάντια στην εξουσία.
Πέρα από τον βανδαλισμό του Μνημείου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, που συνιστά χυδαιότατη ύβρη, γινόμαστε μάρτυρες και μιας οργανωμένης «επιχείρησης» αμφισβήτησης της γνησιότητας των φωτογραφιών.
Η Νέα Παγκόσμια Τάξη
Ο κόσμος σήμερα βρίσκεται σε πιο ταραγμένη κατάσταση από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τις τελευταίες οκτώ δεκαετίες.
Η παγκόσμια δομή που δημιουργήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είχε χωρίσει τον κόσμο σε τρεις σαφώς καθορισμένους τομείς: τις βιομηχανικά ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες («η Δύση» και η Ιαπωνία), τα σταλινικά κράτη (η ΕΣΣΔ και οι δορυφόροι της στην Ανατολική Ευρώπη, καθώς και η Κίνα) και τον πρώην αποικιακό κόσμο.
Η ίδια η περιγραφή των σχέσεων μεταξύ «Ανατολής» και «Δύσης» κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ως «ψυχρός πόλεμος» επιβεβαίωσε ότι κάθε πλευρά είχε τη δική της καθορισμένη «σφαίρα επιρροής», η οποία γινόταν αποδεκτή από την άλλη ως απαγορευμένη περιοχή – αρχικά με σιωπηρή συνεννόηση και αργότερα με ρητή υπογραφή επίσημων συμφωνιών και αμοιβαίων συνθηκών αποστρατιωτικοποίησης.
Από το 1991, αυτή η διαίρεση του κόσμου έχει καταρρεύσει λόγω μιας σειράς αλλαγών: της κατάρρευσης του σταλινισμού, των επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης, της σχετικής αποβιομηχανοποίησης των ΗΠΑ και της Δυτικής Ευρώπης, της ραγδαίας ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας και της ανάπτυξης των χωρών «BRICS».