Το Καφενείο της Πέμπτης στον Πολίτη                                                         22 Οκτωβρίου 2026

«Eucalyptus Tree»

Από το οικογενειακό τραπέζι στη μουσική μνήμη

Γράφει ο Mike Hajimichael (Haji Mike)

Η ιστορία του Σάββα Μένοικου, συνδικαλιστή και μέλους της ΠΕΟ και του ΑΚΕΛ, με συνοδεύει από παιδί. Δολοφονήθηκε στις 23 Μαΐου 1958, με εντολές της ΕΟΚΑ, από έναν όχλο χωριανών από το Λευκόνοικο, που μαζεύτηκε από ομάδα μασκοφόρων, που τον ξυλοκόπησαν και τον λιθοβόλησαν μέχρι θανάτου. Είχε τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη και ήταν δεμένος σε έναν ευκάλυπτο, δίπλα στην εκκλησία και το σχολείο, στο κέντρο του χωρκού. Η ιστορία του επέστρεφε στις οικογενειακές συζητήσεις γύρω από το χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Δεν καταλάβαινα τις πολιτικές διαστάσεις. Καταλάβαινα όμως τον πόνο της αφήγησης.

Μεγαλώνοντας στη Βρετανία, έμαθα ότι η πατρίδα και οι ρίζες μας μεταφέρονται μέσα από όσα θυμόμαστε. Οι οικογενειακές ιστορίες έγιναν μέρος της διαδρομής μου. Η περίπτωση του Μένοικου παρέμενε μια εκκρεμότητα που χρειαζόταν να ξαναπλησιάσω ως ερευνητής και καλλιτέχνης.

Έτσι γεννήθηκε το «Eucalyptus Tree». Η κυκλοφορία «Eucalyptus Tree (Remixes)», αφιερωμένη στη μνήμη του, περιλαμβάνει πέντε εκδοχές. Το αρχικό κομμάτι, με αφετηρία την κιθάρα, ανοίγεται σε διαφορετικές μουσικές γλώσσες. Κάθε εκδοχή αλλάζει τον τρόπο που ακούμε τα λόγια.

Στο Λάγος της Νιγηρίας, στο Ark Audio Lab, μοιράστηκα με μουσικούς την άγνωστη γι’ αυτούς ιστορία για τον Μένοικο. Η συνεργασία με τον Da Lantern έδωσε το «Violin Lament» και το «Guitar Lament». Το βιολί, η κιθάρα και τα στοιχειωτικά φωνητικά έφεραν τη δική τους ευαισθησία. Συγκινήθηκα, μια κυπριακή μνήμη απέκτησε συνομιλητές στην Αφρική.

Με τον Mike Minas στο μπουζούκι, το τραγούδι έγινε «Ο Ευκάλυπτος», στην κυπριακή διάλεκτο. Αφού άκουσε την αγγλική εκδοχή, ο εγγονός του Μένοικου, ο Γρηγόρης, πρότεινε να αποδοθεί και στην κυπριακή, λέγοντας: «Γιατί όχι;». Η διάλεκτος έφερε την αφήγηση πιο κοντά στον τόπο, στους ανθρώπους του και στις ρίζες μας. Στη Βρετανία, ο Don V Louie, από το Spill The Milk Music, δημιούργησε το «Dub Poetry Mix». Εκεί επέστρεψα στη dub poetry, αφήνοντας τη φωνή να κινηθεί στον χώρο του dub.

Η διαδικασία έχει αυτό-εθνογραφικό χαρακτήρα. Παρατηρώ πώς η προσωπική μνήμη διασταυρώνεται με τη συλλογική ιστορία και πώς η δημιουργία μεταβάλλει τη σχέση μου με όσα ερευνώ. Το παιδί, ο μουσικός και ο ερευνητής συναντιούνται, χωρίς να έχουν τις ίδιες απαντήσεις.

Η κυκλοφορία συνδέεται με το βιβλίο για τον Μένοικο, το οποίο συγγράφουμε με τον Andrekos Varnava και θα κυκλοφορήσει το 2027 από την Anthem Press. Μέσα από αρχειακά τεκμήρια, τον Τύπο και λογοτεχνικές και ιστορικές αναπαραστάσεις, εξετάζουμε την πολιτική βία, τις αντιφατικές αφηγήσεις και τις σιωπές γύρω από τη δολοφονία.

Στο Καφενείο της Πέμπτης μοιράστηκα για πρώτη φορά τα τραγούδια. Η συζήτηση που ακολούθησε, με συλλογισμούς γύρω από τη μνήμη, την ιστορία και τη μουσική, μου έδωσε έμπνευση. Ένιωσα πως μια ιστορία που κουβαλούσα από παιδί γινόταν αφορμή για έναν κοινό προβληματισμό. Θα ακολουθήσουν κι άλλες παρουσιάσεις και ζωντανές εμφανίσεις, συνεχίζοντας αυτή τη συνάντηση της μουσικής με τη μνήμη και τον διάλογο.

Ελπίζω η μουσική να ανοίξει χώρο για διάλογο, αναγνώριση και δικαιοσύνη, κρατώντας την ανθρώπινη ζωή στο κέντρο της μνήμης μας.

Για περισσότερες πληροφορίες και για να ακούσετε το «Eucalyptus Tree (Remixes)», επισκεφθείτε: hajimike.bandcamp.com/album/the-eucalyptus-tree-remixes.

Το Καφενείο της Πέμπτης είναι μια ανοικτή συνάθροιση συζήτησης που γίνεται κάθε Πέμπτη στις 7:30μμ στα Γραφεία της Σοσιαλιστικής Έκφρασης, Ρήγα Φεραίου 25^Α, 1087 Λευκωσία.  Τη στήλη γράφουν θαμώνες του Καφενείου.

to.kafeneio.tns.pemptns@socialistikiekfrasi.com