Το Καφενείο της Πέμπτης στον Πολίτη                                                         17 Σεπτεμβρίου 2026

Ο πετεινός και ο κεφάλας

Γράφει ο Χάρης Σιεκκερής

«και επιτέλους σκασμός οι ρήτορες, πολύ μιλήσαμε … στο εξής μικρόφωνο θα έχουν μόνο οι γνωρίζοντες»^[1]

Πολύ συχνά, ειδικότερα τα τελευταία χρόνια, γίνεται λόγος για τους πολιτικάντηδες και τους λαοπλάνους οι οποίοι παρασέρνουν τους κατά τ’ άλλα δημοκρατικούς λαούς σε παράλογες και καταστροφικές επιλογές. Τα παραδείγματα δεν λείπουν, δυο μας αρκούν για να παραδειγματιστούμε – ειδικά επειδή βρίσκονται σε χώρες υποδείγματα για τη θεωρούμενη δημοκρατικότητά τους. Σκέφτομαι συγκεκριμένα, φυσικά τον Ντόναλντ Τραμπ(φ) και τον Μπόρις Τζόνσον. Ο βίος και η πολιτεία τους γνωστή: νίκη σε δυο εκλογές για τον πρώτο και αποφάσεις πέρα από κάθε λογική, έξοδος του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ και ασυδοσίες για τον δεύτερο.

Παρόλα αυτά, θα υποστηρίξω στο άρθρο αυτό πως οι λαοπλάνοι είναι οι πετεινοί της δημοκρατίας. Πιο επικίνδυνους θεωρώ τους επιστήμονες-εμπειρογνώμονες στις δημοκρατίες. Συγκεκριμένα, αυτούς οι οποίοι περιορίζουν το πεδίο του πολιτικού διαλόγου επικαλούμενοι άγνοια των συνομιλητών τους και την «τεχνική φύση» του αντικειμένου της συζήτησης. Αυτό που περιγράφω βέβαια είναι μια συνήθεια πολύ απλή, την οποία ίσως παρουσιάζουμε όλοι ανάλογα με τη στιγμή και ίσως ακόμα περισσότερο όσο πιο σπουδαγμένοι είμαστε και μιλάμε για το «αντικείμενό μας». Προκειμένου να αποφύγουμε μια συζήτηση με κάποιον που προφανώς «δεν γαΐζει» από το θέμα, πετάμε την (ειλικρινή) φράση «ρε φίλε άησ’ το, πού να σου εξηγώ, εν τεχνικό το θέμα».

Θεωρώ πως στην πολιτική αρένα είναι πάρα πολύ σημαντικό η πιο πάνω φράση να μη λέγεται ποτέ. Αυτό γιατί πολύ συχνά, με την επίκληση της «τεχνικής φύσης», το συγκεκριμένο θέμα θεωρείται εκτός ορίων του δημοκρατικού ελέγχου από τους μη εμπειρογνώμονες. Όμως, σε αντίθεση με το εργαστήριο και τις καθαρά ακαδημαϊκές-επιστημονικές συζητήσεις (αν υπάρχουν καθαρά τέτοιες, αποκομμένες από τις ανάγκες της κοινωνίας), στην πολιτική και τη δημόσια σφαίρα όλα πρέπει να εξηγούνται και να μπαίνουν στη βάσανο της έρευνας και της αμφισβήτησης, ειδικά για ν’ αποκαλύπτεται συχνά η πολιτική πτυχή τους και τα συμφέροντα (πέρα από το κοινό καλό συνήθως) πίσω από κάθε τοποθέτηση.

Αν ένας επιστήμονας κρίνει πως η τεχνική του άποψη σ’ ένα θέμα έχει προεκτάσεις πολιτικές ή σχέση με κρατική πολιτική, δεν πρέπει να φοβάται να εκφράσει και να υπερασπιστεί τις απόψεις του ακόμα και σ’ ένα απαιτητικό ακροατήριο ή απέναντι σε λαοπλάνους. Αν έχει την πίστη πως τα επιχειρήματά του είναι λογικά, τότε θα πρέπει να έχει τη διάθεση να τα συζητήσει και να προσπαθήσει να πείσει και όσους δεν έχουν περγαμηνές. Ειδαλλιώς έχουμε την εύκολη λύση του να θεωρεί τον λαό ως μάζα και ως ηλίθιους ή ως αμόρφωτους. Όμως, αν κάποιος δεν σέβεται τον λαό, τότε γιατί να σέβεται τη δημοκρατία που εξαρτάται σε κάποιο βαθμό από τις επιλογές της αμόρφωτης αυτής «μάζας»;

Αντίθετα, ο λαοπλάνος συνήθως δεν τη γλιτώνει στο τέλος από τον λαό, κάποτε έρχεται και η μέρα της κρίσης του. Εξάλλου, όπως είπε και κάποιος: «Μπορείς να ξεγελάς όλο τον κόσμο για λίγο, και κάποιους για πάντα, αλλά δεν μπορείς να ξεγελάς όλους για πάντα.»^[2] 

[1] Κώστας Τριπολίτης, «Ανεμολόγιο»

[2] Η ρήση αποδίδεται στον Αβραάμ Λίνκολν, αλλά δεν είναι βέβαιο πως είναι δική του.

Το Καφενείο της Πέμπτης είναι μια ανοικτή συνάθροιση συζήτησης που γίνεται κάθε Πέμπτη στις 7:30μμ στα Γραφεία της Σοσιαλιστικής Έκφρασης, Ρήγα Φεραίου 25^Α, 1087 Λευκωσία.  Τη στήλη γράφουν θαμώνες του Καφενείου.

to.kafeneio.tns.pemptns@socialistikiekfrasi.com