Όντως, οι θεσμοί βρίσκονται σε αποδρομή, αλλά από ποιους;

Ο Νίκος Αναστασιάδης μπορεί να έφυγε, όμως ο ΔΗΣΥ, του οποίου παραμένει επίτιμος Πρόεδρος, ο εξ απορρήτων του Νίκος Χριστοδουλίδης και το σύστημα θεσμικής διαπλοκής και συγκάλυψης, είναι εδώ.

Πριν τρεις εβδομάδες, η Ανεξάρτητη Αρχή Κατά της Διαφθοράς εξέδωσε μια πολυσέλιδη ανακοίνωση στην οποία καταγράφει το απόσταγμα της έρευνας που διενήργησε για τις καταγγελίες που καταγράφονται στο βιβλίο «Κράτος Μαφία» του Μακάριου Δρουσιώτη.

Στα συμπεράσματά της η Αρχή, καταλήγει σε σειρά ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών του τέως Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη, οι οποίες αφορούν, μεταξύ άλλων, κατάχρηση εξουσίας και εμπορία επηρεασμού καθώς και αδικήματα από μια σειρά άλλων φυσικών και νομικών προσώπων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και άτομα από την εκτελεστική, τη νομοθετική ακόμα και τη δικαστική εξουσία. 

Παρά την προσπάθεια του ΔΗΣΥ, μέσω στελεχών της πρώτης γραμμής, όπως είναι ο Αντιπρόεδρος του κόμματος Ευθύμιος Δίπλαρος, η Βουλεύτρια Λεμεσού Φωτεινή Τσιρίδου και ο Εκπρόσωπος Τύπου Ονούφριος Κουλλά, να υποβαθμιστεί η σοβαρότητα των ευρημάτων της έκθεσης, τα γεγονότα επιβεβαιώνουν αυτό για το οποίο η κοινωνία βοά. Δηλαδή, για το ότι η δεκαετής διακυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη οικοδόμησε ένα οριζόντιο σύστημα θεσμικής ανοχής -αν όχι συμμετοχής- στη διαφθορά.

Το «σήμα» για αυτή την εκστρατεία υποβάθμισης των ευρημάτων της έκθεσης έδωσε φυσικά ο ίδιος ο Νίκος Αναστασιάδης. Στη σχετική συνέντευξη Τύπου, λίγα 24ωρα μετά τη δημοσιοποίηση του πορίσματος της Αρχής, επιχείρησε όχι μόνο να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη για το τι πραγματικά κατέγραψε η έκθεση, αλλά λίγο-πολύ να απαξιώσει και το έργο της ανεξάρτητης Αρχής, μιλώντας για δήθεν παράλειψή της να του δώσει την ευκαιρία να εκφράσει τη θέση του.

Στην πραγματικότητα όμως επιδείνωσε την καχυποψία των πολιτών, αφού στα 90 τόσα λεπτά της τοποθέτησής του απέτυχε να αντικρούσει ουσιωδώς τις κατηγορίες αλλά και επιπλέον ερωτήματα που αυτές γεννούν.

Για παράδειγμα, δήλωσε δικαιωμένος καθότι, κατά την άποψή του, η Αρχή απέρριψε τους ισχυρισμούς του Μ. Δρουσιώτη στο βιβλίο «Κράτος Μαφία» για πράξεις διαφθοράς και ότι υιοθέτησε τους δικούς του ισχυρισμούς, τόσο μέσα από το βιβλίο ο «Συκοφάντης» όσο και τις μαρτυρίες του αργότερα. Προφανώς, το μόνο που αποσκοπεί μια τέτοια δήλωση είναι να δημιουργήσει από το κενό ένα αφήγημα που αφενός θα δημιουργήσει εντυπώσεις και αφετέρου θα αντιστρέψει την πραγματικότητα, αφού είναι παραπλανητική έως και ψευδής, μεταξύ άλλων και για τους εξής λόγους:

Η ανακοίνωση της Αρχής καταλογίζει ενδεχόμενα αδικήματα σε 7 περιπτώσεις για τον Αναστασιάδη και γενικά συνιστά την πρωτογενή άντληση πληροφορίων οι οποίες προέκυψαν από έρευνες 2 χρόνων, μαρτυρίες 150 ατόμων, 793 τεκμήρια και μια έκθεση 3000 σελίδων στην οποία προσάπτονται ενδεχόμενες κατηγορίες σε άλλα 14 πρόσωπα.

Συνεπώς, τουλάχιστον κάποιοι από τους σοβαρούς ισχυρισμούς του Μ. Δρουσιώτη ήταν βάσιμοι, και επαγωγικά φαίνεται να μην καταρρίφθηκαν από τον Αναστασιάδη, τόσο στο βιβλίο του «ο Συκοφάντης» όσο και από τις μαρτυρίες του προς την Αρχή. 

Άλλο ένα παράδειγμα της προσπάθειας του Αναστασιάδη να παραπλανήσει την κοινή γνώμη, ήταν ο ισχυρισμός του ότι η εμπορία επηρεασμού για την οποία κατηγορείται καταρρέει διότι η ιδιωτική πτήση που ισχυρίζεται ο Δρουσιώτης ότι έλαβε ως αντάλλαγμα, έλαβε χώρα μετά την πλεκτάνη σύλληψης της Ρεμπολόβλεβα ενώ το αδίκημα προνοεί ότι λαμβάνεις κάποιο αντάλλαγμα με την προοπτική να δώσεις κάτι στο μέλλον. Ο Αναστασιάδης, σε αυτή την περίπτωση, επέλεξε να μην απαντήσει στην ουσία της κατηγορίας, που είναι αν ο Ρώσσος ολιγάρχης Ριμπολόβλεφ διευθέτησε, σε μία ή περισσότερες περιπτώσεις, ιδιωτικές πτήσεις και, αν ναι, γιατί. Αντί αυτού, με νομικισμούς έστρεψε την προσοχή αλλού με ένα αφήγημα που ενδέχεται να τον φέρει ενώπιον σοβαρότερων ερωτημάτων, όπως είναι για παράδειγμα το αν λήφθηκαν ανταλλάγματα μετά το πέρας της διαφαινόμενης εξυπηρέτησης του ολιγάρχη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα τα ευρήματα της Αρχής έγιναν στη βάση της αρχής του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Δηλαδή, δεν πρόκειται για απόδειξη πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, κάτι που έτσι κι αλλιώς η Αρχή δεν είχε ούτε την εντολή αλλά ούτε και τα μέσα να πράξει. Πρόκειται όμως για τη νομική αρχή που λέει ότι για κάθε κατηγορία που αναδεικνύεται, οι πιθανότητες να έχει διαπραχθεί το αδίκημα είναι περισσότερες από το να μην έχει διαπραχθεί. Η σημείωση αυτή οφείλει να γίνεται προς αποκατάσταση μιας άλλης προσπάθειας του Ευθύμιου Δίπλαρου και άλλων στελεχών του ΔΗΣΥ να υποβαθμίσουν το βάρος της απόδειξης των συμπερασμάτων της Αρχής.

Στο ίδιο μοτίβο συγκάλυψης κινείται για το θέμα της σύγκρουσης συμφέροντος του Γενικού Εισαγγελέα και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα. Ο καταφανής εγκλωβισμός της Εισαγγελίας από τον διορισμό δύο υπουργών της Κυβέρνησης Αναστασιάδη στην κεφαλή της, θέση από την οποία στο παρελθόν αλλά και σήμερα και στο μέλλον θα κληθούν να αξιολογήσουν ενδεχόμενα περιστατικά διαφθοράς, συνιστά πρωτοφανή εκτροπή των θεσμών του κράτους και φέρουν ακέραια τη σφραγίδα ΔΗΣΥ-Αναστασιάδη. Παρά την πρόσφατη αυτοεξαίρεσή τους από τη διερεύνηση του «Κράτους Μαφία», ο ΔΗΣΥ δεν βλέπει κανένα κώλυμα αμεροληψίας τους στην εκτέλεση των ευρύτερων καθηκόντων τους, κι ας αναδύονται τα σκάνδαλα της δεκαετούς διακυβέρνησης Αναστασιάδη το ένα μετά το άλλο στη δημόσια σφαίρα.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, που υπήρξε επί σειρά ετών ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Νίκου Αναστασιάδη, αρχικά ως Διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου (2013), έπειτα ως Κυβερνητικός Εκπρόσωπος (2014 - 2018) και στη συνέχεια ως Υπουργός Εξωτερικών (2018 – 2022), υπερασπίστηκε πολλάκις την εντιμότητα της Κυβέρνησης Αναστασιάδη.

Υπό τις περιστάσεις αυτό φαίνεται να πράττει μέχρι σήμερα. Το Υπουργικό Συμβούλιο τις προηγούμενες μέρες, και μετά την αυτοεξαίρεση των επικεφαλής της Εισαγγελίας και τις πολιτικές πιέσεις που δέκτηκε, διόρισε 5 ανεξάρτητους ποινικούς ανακριτές. Σε ένα σκηνικό στο οποίο η εμπιστοσύνη της κυπριακής κοινωνίας -οριζόντια- στους θεσμούς σημειώνει ιστορικό χαμηλό, η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη θεώρησε ευτελούς σημασίας τη συμμετοχή ενός εκ των ανακριτών που διόρισε, του Έλληνα Καθηγητή Χρίστου Μυλωνόπουλου, στην υπεράσπιση του επιχειρηματία Ζολώτα της υπόθεσης Focus την οποία οι ανακριτές καλούνται να εξετάσουν.

Φυσικά, μετά τις διαστάσεις που έλαβε το θέμα, ο Μυλωνόπουλος παραιτήθηκε αλλά η Κυβέρνηση δεν φαίνεται να καταβάλει προσπάθεια να πείσει την κοινωνία ότι πραγματικά δεν επιθυμεί να αφήνονται σκιές για την ανεξαρτησία και την αμεροληψία της ομάδας νομικών που θα εξετάσουν την υπόθεση. Στη θέση του Μυλωνόπουλου διορίστηκε ο Ηλίας Αναγνωστόπουλος, ακαδημαϊκός από την Ελλάδα, ο οποίος ωστόσο έχει αναλάβει την εκπροσώπηση του Ταλ Ντίλιαν, του επιχειρηματία που συνδέεται με το λογισμικό παρακολούθησης Predator και το σκάνδαλο των υποκλοπών στην Ελλάδα. Να υπενθυμίσουμε ότι πρόκειται για το πρόσωπο που απασχόλησε και την κυπριακή Δικαιοσύνη, το οποίο ωστόσο απήλλαξε η Εισαγγελία των Σαββίδη-Αγγελίδη για λόγους δημοσίους συμφέροντος, τους οποίους ποτέ δεν μάθαμε.

Σε αυτή την ιστορία των ανακριτών, αναπάντητα παραμένουν και σημαντικά ερωτήματα για τους όρους εντολής τους. Για παράδειγμα, τι θα κληθούν να εξετάσουν; Θα αξιοποιήσουν τις μαρτυρίες της Αρχής; Θα περιοριστούν μόνο στην κατεύθυνση που δίνει η Αρχή ή θα διερευνήσουν κι άλλες πτυχές του βιβλίου; Θα εξετάσουν άλλα ενδεχόμενα αδικήματα τα οποία στην πορεία ενδέχεται να εντοπιστούν ότι συνδέονται με τον Αναστασιάδη και την Κυβέρνησή του;

Σε όλο αυτό το σκηνικό είναι προφανές ότι οι θεσμοί βρίσκονται σε αποδομή. Το ζήτημα είναι πως αυτό δεν συμβαίνει εξαιτίας όσων κατηγορεί η αντιπολίτευση για «λαϊκισμό», «τοξικότητα» και «ανευθυνότητα». Συμβαίνει εξαιτίας των «υπεύθυνων» και των «νοικοκύρηδων» του τόπου.

Ορέστης Μάτσας

7 Ιουλίου 2026