Το Καφενείο της Πέμπτης στον Πολίτη                                                         23 Σεπτεμβρίου 2026

Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Ανακύκλωση της φτώχειας

Γράφει ο Γιώργος Αντρέου

Ενώ η συζήτηση και οι διαβουλεύσεις για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση συνεχίζονται μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, και όχι μόνο, έχει ήδη αποτυπωθεί η κατεύθυνση προς την οποία κινείται η κυβερνητική πρόταση. Οι αρχικές εξαγγελίες της κυβέρνησης (με προεδρικό μάλιστα διάγγελμα) περί μιας μεταρρύθμισης που περίπου θα απάλλασσε δεκάδες χιλιάδες συνταξιούχους από την απειλή της φτώχειας, αποδεικνύονται τώρα ως «μίζερη στεγνή λογιστική». Οι πενιχρές (και σε βάθος πενταετίας) αυξήσεις εντάσσονται όχι μέσα στο πλαίσιο μιας πολιτικής που έχει στο επίκεντρο την κοινωνική πρόνοια για καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσης των συνταξιούχων, αλλά ως χαριστική παραχώρηση, που δεν πρέπει όμως «να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του Τ.Κ.Α.», αλλά και τα «δημόσια οικονομικά».

Επιβεβαίωση αυτής της προσέγγισης αποτελεί και το γεγονός ότι με την προτεινόμενη μεταρρύθμιση το κόστος του κράτους θα είναι σημαντικά μικρότερο από ό,τι ισχύει σήμερα. Κι αυτό γιατί, ενώ τώρα το κράτος πληρώνει για την κοινωνική σύνταξη, το επίδομα χαμηλοσυνταξιούχου και τη συμπληρωματική κατώτατη σύνταξη, με τις όποιες αυξήσεις αρκετοί δικαιούχοι θα χάσουν το επίδομα και το κόστος θα μεταφερθεί στο Τ.Κ.Α., το οποίο πέρα από τις αυξήσεις, θα καλύπτει και τις πρόσθετες ομάδες δικαιούχων που θα ενταχθούν στο σύστημα. Με απλά λόγια, ο κοινωνικός ρόλος του κράτους συρρικνώνεται για χάρη της λογιστικής των «δημόσιων οικονομικών».

Η περιβόητη μεταρρύθμιση, λοιπόν, θα συνεχίσει να κρατά χιλιάδες συνταξιούχους κάτω από το όριο της φτώχειας, αγνοεί τη σύνταξη χηρείας ανδρών (προ του 2018), ενώ η λύση που προτείνει για το πέναλτι 12% στα 63 αγγίζει τα όρια της κοροϊδίας (4,5% μείωση του πέναλτι στη βασική σύνταξη, λέει ο υπουργός, για να επωφεληθούν οι χαμηλοσυνταξιούχοι!). Ταυτόχρονα, το προτεινόμενο κυβερνητικό νομοσχέδιο παραπέμπει το ζήτημα της καθολικής εφαρμογής των Ταμείων Προνοίας για το αόριστο μέλλον, ενώ ανοίγει παράθυρα για αύξηση εισφορών ή και επέκταση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης.

Η πρόταση που καταθέτει η κυβέρνηση για την αποπληρωμή του κρατικού χρέους (12 δισ. ευρώ) προς το Τ.Κ.Α. αγγίζει τη νοητή γραμμή του ορίζοντα 40 ετών, δηλαδή κάποτε ίσως και ποτέ, υπό προϋποθέσεις. Για δε τη διαχείριση των πλεονασμάτων του Τ.Κ.Α., η κυβερνητική θέση είναι εξίσου ανησυχητική, αφού παραπέμπει στη δημιουργία ενός επενδυτικού ταμείου χωρίς να ξεκαθαρίζει από ποιους θα ασκείται η διαχείριση, πού και πώς θα επενδύονται τα λεφτά του ταμείου. Η προοπτική, δηλαδή, οι κοινωνικές ασφαλιστικές μονάδες των εργαζομένων να μετατραπούν σε ιδιωτικές ανασφάλιστες μονάδες στα χρηματιστήρια της κερδοσκοπίας δεν θα πρέπει να αποκλείεται!

Είναι πια φανερό ότι η φιλοσοφία μέσα από την οποία αντικρίζει η κυβέρνηση τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να προσφέρει τις λύσεις που να διασφαλίζουν τη συντριπτική πλειονότητα των σημερινών, αλλά και των μελλοντικών συνταξιούχων. Ένα κράτος που αντιλαμβάνεται τον ρόλο του ως λογιστικό γραφείο και όχι ως φορέα κοινωνικής πρόνοιας, δεν μπορεί παρά να καταφεύγει σε πολιτικές ανακύκλωσης της φτώχειας. Σε μια περίοδο μάλιστα όπου οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι όχι μόνο δεν τα βγάζουν πέρα, αλλά περιβάλλονται και από τα προκλητικά προνόμια (π.χ. διπλές και τριπλές συντάξεις) αυτών που αποφασίζουν για τις τύχες τους.

Μπροστά σε αυτό το σκηνικό οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι και το συνδικαλιστικό κίνημα δεν πρέπει να συμβιβαστούν ούτε και να υποχωρήσουν. Η αναλογικότητα που διέπει το συνταξιοδοτικό, δηλαδή εισφορές σύμφωνα με τις απολαβές και ύψος σύνταξης αναλόγως των εισφορών, πρέπει να μετατραπεί σε «εισφορές στη βάση των απολαβών και σύνταξη αναλόγως των αναγκών», αν θέλουμε να μιλούμε για δικαιοσύνη. 

Το Καφενείο της Πέμπτης είναι μια ανοικτή συνάθροιση συζήτησης που γίνεται κάθε Πέμπτη στις 7:30μμ στα Γραφεία της Σοσιαλιστικής Έκφρασης, Ρήγα Φεραίου 25^Α, 1087 Λευκωσία.  Τη στήλη γράφουν θαμώνες του Καφενείου.

to.kafeneio.tns.pemptns@socialistikiekfrasi.com